November 27, 2020

नगदी पीक म्हणजे काय रे भाऊ ? जाणून घ्या त्याचे फायदे व तोटे ..

नगदी पीक म्हणजे काय ? जाणून घ्या त्याचे फायदे व तोटे ..

( Cash crops ) नगदी पीक शेती म्हणजे शेतीचा एक प्रकार जेथे शेती पिके विक्रीच्या उद्देशाने किंवा नफा मिळवण्यासाठी उदरनिर्वाह किंवा बार्टरऐवजी पिकविली जातात . याला व्यावसायिक शेती किंवा रोख पीक देखील म्हणतात . नगदी पिकांची काही उदाहरणे खालीलप्रमाणे आहेत :

  1. कॉफी (कॉफी अरब)
  2. चहा (कॅमेलिया सायनेन्सिस)
  3. नारळ (कोकोस न्यूकिफेरा)
  4. कापूस (गॉसिपियम एसपीपी.)
  5. जूट (कॉरचोरस कॅप्सुलरिस)
  6. शेंगदाणा (अराचिस हायपोगाआ)
  7. बीव्हर (रिकिनस कम्युनिस)
  8. अलसी (लिनम युएसटीट्समियम)
  9. कोको (थियोब्रोमा कोकोआ)
  10. रबर (हेव्हा ब्राझीलिनिसिस)

फायदे :

  • नगदी पीक शेती ही एक अचूक पद्धत मानली जाते ज्याने परवडणारे अन्न जास्त प्रमाणात वाढविले आहे .
  • हे शेतकर्‍यांना फायद्याचे आहे आणि त्यांच्या उदरनिर्वाहाचे साधन आहे .
  • Cash crops हे रोजगार देते जेथे नगदी पिकांवर प्रक्रिया केली जाऊ शकते आणि आर्थिक विविधीकरणाला प्रोत्साहन मिळते .
  • यामुळे सरकारला महसूल मिळतो .

तोटे :

  • एकरकमी किंवा एकल पिकाचे पालन केले जाते , जिथे एकाच जागी दरवर्षी एकच पीक उगवले जाते . यामुळे , विशिष्ट अन्न पिकांचे उत्पादन मर्यादित असू शकते .
  • शिवाय , मोनोक्रोपिंगचा सतत वापर मातीच्या र्‍हास किंवा मातीच्या गुणवत्तेत होणाऱ्या घटकांशी जोडला गेला आहे , ज्यामुळे कीड आणि रोगास कारणीभूत असणा-या रोगजनकांची वाढ होते . विशिष्ट पिकाचा मोठ्या प्रमाणात नाश झाल्यामुळे याचा परिणाम मोठ्या प्रमाणात उपासमार होऊ शकतो.
  • रोख पीक शेती केवळ त्या शेतकऱ्यांनाच फायद्याची ठरू शकते ज्यांना अन्न सुरक्षा आणि इतर आवश्यक साधनांमध्ये आणि उत्पन्नापर्यंत प्रवेश असेल तर लहान शेतकर्यांना अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो .

नगदी पिकांची उदाहरणे :

  • गहू, राई, कॉर्न, ओट्स, बार्ली, बळी, मोहरी, बटाटे, तांदूळ, बाजरी, सफरचंद, संत्री, चेरी, कॉफी, कापूस, स्ट्रॉबेरी, रास्पबेरी, सोयाबीन, चहा इत्यादी रोख पिकांची काही सामान्य उदाहरणे आहेत. .
  • सुप्रसिद्ध जागतिक नगदी पीक हे नारळ आहे आणि ते ८० पेक्षा जास्त देशांमध्ये पीक उगवले जाते जे हवामानाच्या वाढीस अनुकूल आहे . नारळ आणि त्याचे डेरिव्हेटिव्ह्ज मोठ्या प्रमाणात स्वयंपाक , साबण आणि सौंदर्यप्रसाधनांमध्ये वापरतात.
  • जत्रोफा कर्कश हे रोख पिकाचे उदाहरण आहे . हा जैवइंधनाच्या निर्मितीसाठी वापरला जातो .
  • काळ्या बाजारामध्ये कोका , भांग आणि अफूची पपीझ अशी नगदी पिके तयार केली जातात .